سياق
ورود به حساب کاربری 
در دنیای تولید، فهرست مواد اولیه (BOM) یک سند مهم است که اجزا، قطعات و مواد اولیهی مورد نیاز برای تولید یک محصول را برای مهندسان، تولیدکنندگان و متخصصان زنجیرهی تامین مشخص میکند. نوع محصول اهمیتی ندارد، تدوین دقیق BOM تضمین میکند فرایند تولید از ابتدا تا انتها بدون مشکل پیش برود. این مقاله به تعریف BOM، ساختار و انواع آن میپردازد و مزایا و چالشهایی را بررسی میکند که در روند تولید به همراه خواهد داشت.
BOM چیست؟
BOM (Bill Of Materials) با نامهایی مانند فهرست مواد اولیه، درخت محصول یا صورتحساب مواد نیز شناخته میشود. این فهرست، لیستی از مواد خام، اجزا و راهنمای تولید و تعمیر یک محصول یا سرویس است. محصول نهایی در بالا قرار میگیرد و زیر آن، اجزا و مواد بهصورت تکبهتک نمایش داده میشوند.در واقع میتوان گفت BOM، پایه و اساس سیستمهای برنامهریزی تولید است. اطلاعاتی که توسط این فهرست فراهم میشود، دادههای اساسی هستند که در فرایندهای کسبوکار، مانند برنامهریزی منابع تولید (MRP)، هزینهیابی محصول و... کاربرد دارند. BOM اطلاعاتی را جمعآوری میکند که در ساخت یک محصول نهایی به کار میروند، بنابراین تنها توسط تیم تولید مورد استفاده قرار نمیگیرد و تیمهای مهندسی، طراحی، فروش، مدیریت مواد و... نیز به آن دسترسی دارند.
انواع درخت محصول
براساس کاربرد و مواردی که در هر فهرست مواد اولیه ذکر میشود، میتوان BOM را به 4 نوع تقسیم کرد که عبارتند از: درخت محصول مهندسی، درخت محصول تولیدی، درخت محصول فروش و درخت محصول خدمات.BOM مهندسی (Engineering Bill Of Materials)
BOM تولید (Manufacturing Bill Of Materials)
BOM فروش (Sales Bill Of Materials)
BOM خدمات (Service Bill Of Materials)
اجزای یک لیست محصول
معمولاً یک BOM استاندارد از 7 بخش تشکیل شده است: شمارهی قطعه، توضیحات، تعداد، واحد شمارش، نوع تامین، تعیینکنندههای مرجع و هزینه.- شمارهی قطعه: به هر قطعه یک کد شناسایی غیرتکراری اختصاص داده میشود که این عدد باید در BOM ثبت شود.
- توضیحات: در درخت محصول باید توضیحاتی دربارهی هر قطعه نیز نوشته شود که جزئیاتی از آن بخش را ارائه میدهد.
- تعداد: تعدادی که از هر قطعه نیاز است تا محصول مورد نظر ساخته شود نیز در BOM ذکر میشود.
- واحد شمارش: یکی دیگر از مواردی که در صورت حساب مواد مینویسند، این است که هر محصول با چه واحدی (عدد، کیلو، جفت و...) شمارش میشود.
- نوع تامین: همچنین باید در BOM تعیین کنند که این قطعه چطور تهیه شده است و این که آیا آن را خریدهاند یا تولید کردهاند.
- تعیینکنندههای مرجع: محل استفادهی هر قطعه و این که هر مورد قرار است در چه بخشی از محصول نهایی مورد استفاده قرار بگیرد نیز در فهرست مواد اولیه ذکر میشود.
- هزینه: در نهایت، هزینه و قیمت هر قطعه نیز در BOM ذکر میشود. با ثبت تمامی این موارد میتوانید درخت محصول کاملی را در فرایند تولید خود ایجاد کنید.
یک BOM چه ساختاری دارد؟
همان طور که پیش از این نیز ذکر شد، درخت محصول یک ساختار سلسلهمراتبی دارد. که محصول نهایی در بالاترین بخش قرار میگیرد و جزئیات دیگر مانند نام قطعات، کد شناسایی، تعداد و... نیز زیر آن قرار میگیرند.میان روشهای رایج برای ارائهی یک BOM، دو مدل پرکاربردتر عبارتند از: تکسطحی و چندسطحی.
BOM تکسطحی (Single-level Bill Of Materials)
با وجود این توضیحات، این نوع BOM برای ساخت محصولات پیچیده مناسب نیست؛ زیرا ارتباط بین قطعات اصلی و فرعی و بین مجموعهها و مجموعههای فرعی را مشخص نمیکند. بنابراین، اگر یک محصول جدید خراب شود، یک BOM تک سطحی به سختی میتواند تعیین کند که کدام قطعه نیاز به تعویض یا تعمیر دارد.
BOM چندسطحی (Multi-level Bill Of Materials)
مزایای BOM
تعریف یک فهرست مواد اولیه میتواند از 5 جهت در برنامهریزی تولید مفید باشد:محاسبهی هزینه
مدیریت موجودی
زمانبندی تولید
کنترل کیفیت
برقراری ارتباط
چالشهای BOM
در کنار تمام این مزایا، مدیریت انواع فهرست مواد اولیه (BOM) میتواند چالشهایی را به همراه داشته باشد که در ادامه به آنها اشاره شده است:پیچیدگی
مدیریت نسخهها
یکپارچهسازی
هنوز دیدگاهی ثبت نشده است.